ЗОШТО Е ВАЖЕН ВИТАМИН Д?

ЗА ЗДРАВИ И ЈАКИ КОСКИ

Една од најважните улоги на витаминот Д е одржување на серумската концентрација на калциум и фосфор, преку нивна правилна апсорпција/искористување. Со ова се обезбедува нормална минерализација на коските, и раст и развој на коскеното ткиво. Недостатокот на витамин Д го менува метаболизмот на овие минерали, што предизвикува ниска минерална густина на коските и го зголемува ризикот од губитокот на коскена маса или скршеници.

ЗА ОДРЖУВАЊЕ МУСКУЛНАТА СИЛА

Слабоста на мускулите може да биде уште еден несакан ефект на ниско ниво на витамин Д, особено кај постари лица. Витамин Д значително ги подобрува перформансите на мускулите и го забрзува процесот на заздравување при разни мускулни повреди.

ЈА ПОДОБРУВА ФУНКЦИЈАТА НА МОЗОКОТ

Недостатокот на витамин Д може да го зголеми ризикот од развој на деменција, а влијае на лачењето и количината на хормонот серотонин (хормон на среќа), поврзан со расположението кај луѓето.

ГО ПОДОБРУВА ЗДРАВЈЕТО НА СРЦЕТО

Витаминот Д ја подобрува функцијата на срцето, а неговиот недостаток се поврзува со појавата на одредени срцеви заболувања.

ЗА НОРМАЛНА ФУНКЦИЈА НА ИМУНОЛОШКИ СИСТЕМ

Рецепторите за витамин Д се присутни во повеќето клетки во нашето тело, вклучувајќи ги и клетките на природниот имунолошки систем и овозможува нивнo нормално функционирање.

АВТОИМУНИ БОЛЕСТИ

Многубројни светски истражувања кои ја потврдуваат врската помеѓу недостатокот на витамин Д и разни автоимуни болести како што се мултипла склероза, астма, Chron-ова болест и улцеративен колит.

ИЗВОРИ НА ВИТАМИН Д

Начинот на кој организмот ја добива потребната количина на овој витамин е преку изложување на сончева светлина, преку храна и со дополнителен внес (суплементи) на Витамин Д.

Сонцето е главен извор на витамин Д!

Последните истражувања покажуваат дека околу 1 милијарда луѓе или 15% од светското население страда од дефицит на витамин Д. Како главна причина за појавата на оваа состојба се смета недоволната изложеност на сонце (УВ светлина).

Кога ултравиолетовата (УВ) светлина од сонцето продира во човечката кожа, предизвикува хемиска реакција која генерира витамин Д. Во летниот период потребни ни се само 10 тина минути изложеност на сонце за да се задоволат дневните потреби. Зимно време периодот на изложеност е подолг, околку 2 часа.

Лицата со потемна кожа исто така ќе генерираат витамин Д од изложување на сонце, но не толку ефикасно, поради тоа што потемната кожа содржи повеќе УВ-блокирачки меланин. Ова е главната причина зошто недостатокот на витамин Д може да биде позастапен кај луѓето со потемен тен. Луѓето, исто така, губат дел од својата способност да произведуваат витамин Д од сонцето кога стареат, ставајќи ги повозрасните луѓе во група која има поголем ризик да развие недостаток на Витамин Д.

ХРАНА БОГАТА СО ВИТАМИН Д

• Рибино масло и масни риби (лосос, туна, сардина, харинга, скуша, пастрмка и др. масни риби)
• Млеко и млечни произиводи (путер, павлака, кашкавал, сирење, јогурт и сл.)
• Жолчка од јајце
• Црн дроб
• Печурки (шитаке, шампињони, лисичарка)

Свесни за улогата на витаминот Д во нашиот организам и важноста во многубројните процеси, од особена значајност се редовните контроли на нивото на витаминот Д.

Во Авицена Лабораторија се изработуваат најсовремени тестови на производителот Siemens Healthineers, по сертифицирана процедура согласно програмата за стандардизација на Вит.Д тестирање на CDC (Center for Disease Control, САД), за брзо и прецизно одредување на нивото на витаминот Д.

Проверката на витаминот Д заедно со анализите јонизиран калциум (Ca++) и паратироиден хормон (PTH) дава јасен увид во случувањето во организмот и метаболизмот на витамин Д.

The post Витамин Д е важен за здравјето на коските, но и за целокупното здравје! appeared first on Блог.

Во зимскиот период, кога се чести и сезонските настинки и грипот, во време на пандемија со COVID-19, многу луѓе се обидуваат да го најдат одговорот на прашањето – кои се клучните симптоми преку кои може да се направи разлика меѓу овие заболувања?

COVID-19, грипот и настинките делат голем број на карактеристики и широк спектар на слични или исти симптоми кои го отежнуваат диференцирањето на почетокот на болеста.

За соодветен третман на секое респираторно заболување, секогаш е многу важно да се знае вистинскиот причинител на заболувањето, со цел да се делува навремено и насочено кон соодветниот причинител.

Постојат многу различни симптоми кои се појавуваат кај лицата со COVID-19. Mногу од нив, исти или слични се појавуваат и при настинки и сезонски грип, а поретко и при алергии. Најчести симптоми кои се карактеристични за SARS-CoV-2 вирусот и вирусот на грип А и Б (Influenza A/ Influenza B) се: покачена телесна температура/треска, кашлица, недостаток на здив/отежнато дишење, болки во грлото, затнат нос, мускулни болки, главоболка, а некои луѓе, се јавуваат дијареа и повраќање.

Главната разлика во симптомите претставува губењето на вкусот и мирисот, пријавено кај одреден процент кај луѓето инфицирани со SARS-CoV-2, односно пациентите кај кои бил потврден COVID-19. Секако, разлика постои и во периодот на инкубација на вирусите, односно, времето кога ќе се појават симптомите од ризичниот контакт, нивниот интензитет и времетраење.

Сепак, заради сличноста помеѓу симптомите на овие инфекции, многу тешко се воспоставува разлика, па затоа најточна дијагностичка алатка претставуваат лабораториските тестови, во консултација со лекар.

Во продолжение, во табелата се наведени најчестите симптоми кои се појавуваат при COVID-19, грип, настинка и алергии.

Во Авицена Лабораторија е достапен нов високоспецифичен молекуларен мултиплекс Real-Time PCR тест за истовремена детекција, идентификација и диференцијација помеѓу новиот коронавирус SARS-CoV-2 (COVID-19), вирусот на грип А и Б (Influenza A/ Influenza B) и респираторен синцицијален вирус (RSV).

Тестот може да се изработи веднаш, уште при појава на првите симптоми со претходно закажување на 071/278-529, 078/218-731, 071/269-623 и072/319-850 во следните лаборатории:

– Населба Тафталиџе во Скопје (локација 1), секој работен ден и сабота од 07.00 до 19.00 часот

– Тетово (локација 3), од понеделник до петок од 08.00-14.00 часот, во сабота од 08.00-13.00 часот.

ЦЕНА: 3000 денари

Комплетното мени на тестови за COVID-19 можете да го погледнете на следниот линк.

Авицена Лабораторија располага со најшироко мени на микробиолошки и молекуларни тестови за респираторни инфекции.

The post Грип, COVID-19, настинка или алергија? Направете разлика! appeared first on Блог.

Анемијата е состојба на недостаток на црвени крвни клетки (или недостаток на хемоглобин). Во тој случај, мал број на еритроцити содржат малку хемоглобин, поради што транспортот на кислородот до органите како што се мозок, срце, мускули, е смалена. На тој начин кога сте анемични чувствувате ментална и физичка слабост. Кога е бројот на еритроцитите смален, срцето работи побрзо за да го компензира недостатокот на кислородот, т.е. со поголемо протекување на крвта да го надокнади недостатокот на кислородот во крвта сиромашна со еритроцити.

Можни причини:

• Губиток на крв, било да е менструално крварење кај жените, бројни заболувања на бубрезите, зглобовите, крвотворните органи, паразитарни инфекции и други заболувања.

• Несакани дејства на лекови.

• Неадекватна исхрана и недостаток на витамини и железо и друго.

Анемијата понекогаш тешко се открива бидејќи раните симптоми се премногу благи. Поради тоа лесно се заменува со тегоби кои се среќаваат кај други болести или после користење на некои лекови. Анемијата може да ја смали животната енергија до тој степен да биде отежнато извршувањето на најосновните активности.

Симптоми:

• Замор – поспаност

• Слабост – брзо заморување

• Вртоглавица и несигурност

• Бледило на кожата и слузницата на усните, гингивите, конјуктивите, ноктите и дланките

• Забрзана срцева работа – тахикардија

• Чувство на студ, особено на екстремитетите

• Депресија • Смалено либидо

• Пореметување на сонот и

• Смалување на апетитот

Дијагноза

Лекарите утврдуваат постоење на анемија преку разговор со пациентот за неговите тегоби (анамнеза), преглед на болниот и преку крвната слика. Крвната слика денеска се работи со современи автоматизирани анализатори кои даваат информација за бројот на еритроцитите (RBC), леукоцитите (WBC) – со диференцијална слика на поединечни фракции на леукоцитите, потоа бројот на тромбоцитите (PLT), вредноста на Хемоглобинот,(Hb), Хематокритот (Hct).

RBC – претставува број на еритроцити (англиски red blood cells). Хемоглобинот означен со скратеницата Hb, се наоѓа во еритроцитите и учествува во преносот на кислородот. Вашето ниво на хемоглобинот е всушност определената количина на оваа белковина во вашата крв. Хематокритот или Hct, е процент на црвени крвни клетки во крвотокот. За анемија се смета состојбата кога нивото на Hb и Hct е паднато под нормалните вредности, поради што се јавува пореметување во функцијата на органите и системите со однапред наведените симптоми.

Терапија

Доколку анемијата не се лекува, состојбата може да стане сериозна. Освен тоа ниските вредности на еритроцитите може да водат до дополнителни здравствени проблеми: анемијата може да доведе до преоптеретување на срцето и појава на срцеви тегоби, во обид да го поправи доводот на кислород во ткивата. Анемијата може да ги попречува менталните процеси. Кога мозокот не добива доволна количина на кислород, се јавуваат потешкотии во процесот на учење, помнење, а подоцна дури и пишувањето, читањето и извршувањето на секојдневните активности. Доколку анемијата долго трае или симптомите се влошуваат може сериозно да го загрози Вашето здравје.

Пристапите во лекувањето се различни и многу зависат од причината на анемијата. Поради тоа, после констатирањето дека боледувате од анемија, најважно е да се открие нејзината причина. Тоа е можно со стручна помош на лекарот кој одредува стратегии на лекување како што се промена на навиките во исхраната или примена на соодветни лекови. Не се препорачува анемијата да се лекува на своја рака, односно без контрола на лекарот.

The post Истраживме се за анемијата – слабокрвност appeared first on Блог.

За повеќето лабораториски испитувања на крвта неопходна е припрема која подразбира земање на примерок (на празен стомак) наутро, 12 часа од последниот оброк. Ова е неопходно затоа што консумацијата на храна во периодот пред земањето на крвта доведува до пораст на концентрацијата на глукоза, холестерол, липиди, протеини, железо и други метаболити.

– Пред вадењето на крвта би требало да се избегнува физичка активност, затоа што влијае на зголемувањето на нивоата на поединечни ензими ( пр. CK и LDH ).

– Треба да се знае дека вадењето на крв за пролактин, кортизол, ACTH, катехоламини, мора да се изведува во состојба на потполна релаксација и мирување (лежење) од 20 – 30 минути. Ова се хормони кои покажуваат изразено дневно варирање т.е време и профил за вадење на крв и нивното испитување треба да го одреди самиот лекар.

Совети за правилно земање и собирање на урина

За преглед на урината и/или уринокултура неопходно е да се земе, после лична хигиена ( тоалета со топла вода и сапун ), првата утринска урина ( среден млаз ) во стерилен сад или примерок урина земен најмалку 3 часа од последното уринирање. Примероците во најкраток можен рок да се донесат во лабораторија. Ако не сте во можност да дојдете веднаш, урината може да се стави во фрижидер. Прегледот на примерокот од урина треба да се направи најкасно 2 часа од неговото земање, а максимално 4 часа ако урината се чува во фрижидер.

Тест на оптеретување со глукоза

Тестот на оптеретување со глукоза се прави во лабораторија, во траење од 120 – 180 минути ( во зависност од протоколот кој го барал Вашиот лекар ). За време на изведувањето на самиот тест пациентот треба да мирува, не може да јаде, пие и пуши. Неколку дена пред изведувањето на тестот пациентот треба да е на урамнотежена исхрана и не би требало да се изложува на поголеми физички напори. Би требало да се прекине со земање на поедини лекови кои влијаат на метаболизмот на глукоза ( пр. коритикостероиди ), но само во договор со лекарот.

Оптимална припрема и совети за подготовка на пациенти за микробиолошки испитувања

Припремата на пациенти за земање на примерок за микробиолошко испитување е од посебно значење, бидејќи може значајно да влијае на резултатите од испитувањето.
Сите примероци треба да се земаат пред започнување на антибиотска терапија или неколку дена ( најмалку 48h ) по прекинот на истата.
Уринокултурата е најчестата анализа во микробиологијата. Подготовката за давање на урина за уринокултура е особено значајна кај жените и малите деца. Потребно е миење на надворешните гениталии со млака вода и сапун, така да млазот оди од напред према назад. Потоа кожата да се исуши, без мачкање на било какви креми. Подготовката за давање на урина за уринокултура кај мажите исто така подразбира миење на гениталиите со млака вода и сапун.
Бидејќи првиот млаз на урина практично ги одмива бактериите од кожата и бактериската флора од уретрата, во стерилен сад се зема исклучиво средниот млаз, при што е доволно чашата да се наполни до една третина од нејзиниот волумен. Кај децата исто така е пожелно да се обезбедат услови да можат да мократ директно во стерилниот сад, но ако тоа не е можно, исто така треба да се направи хигиена на надворешните гениталии, да се стави кесичка и да се контролира кога детето мокрело. Тогаш треба да се тргне кесичката и да се донесе во лабораторијата.
Кога е можно, примерокот на урина треба да се зема наутро, така што пациентот во текот на ноќта не уринира пред да ја даде урината или во било кој период од денот најмалку 3 часа од последното уринирање. Со оглед на тоа дека урината е добра хранлива подлога за развој на бактерии, треба што побрзо да се достави во лабораторијата или да се чува во фрижидер додека да се однесе во лабораторија.
За испитување на присуство на хламидија, микоплазма или уреаплазма во урината потребно е да се даде првиот млаз ( прв утрински млаз ) кој обично ги собира епителните клетки на уретрата во кои се наоѓаат овие микроорганизми. Ова најмногу се однесува на мажите, бидејќи кај жените за изолација на овие микроорганизми се зема цервикален брис.
При сомнеж на уретитис било да е презивикан од бактерии, хламидија, микоплазма или уреаплазма, се зема уретрален брис и тоа наутро пред мокрењето, а ако тоа не е можно, тогаш кога било во текот на денот, но така да помеѓу последното мокрење и земањето на брисот да поминат најмалку 2 часа.
Брис од грло треба да се зема наутро, пред миење на забите или земање на храна и вода. Доколку мора да се земе во текот на денот, потребно е да поминат барем 2h од последното земање на храна и пијалоци.
Брис од нос треба да се зема пред примена на антибиотска терапија и барем 3 – 4 часа од последното испирање ( издувување ) на носот.

Гениталнибрисеви

Вагинални и цервикални брисеви (Пациентката не би требало да има сексуални односи 24 часа пред земањето на брисевите).
Уретрални брисеви (Пациентот не би требало да уринира барем 1-2 часа пред земање на брисот).

The post Како да се подготвите пред да одите во лабараторија? appeared first on Блог.

ШТО Е АЛЕРГИЈА, А ШТО Е ИНТОЛЕРАНЦИЈА НА ХРАНА? КАКВА Е РАЗЛИКАТА ПОМЕЃУ ОВИЕ ДВА ПОИМИ?

Алергијата претставува сложен имунолошки процес во човечкиот организам, што настанува како резултат на влијание на различни типови на супстанции (алергени) со кои веќе еднаш претходно организмот бил во контакт. Притоа следува цел низ на процеси – реакции на создавање на антитела од типот IgE како и разни типови на имунолошки комплекси, од што понатаму ќе зависи и начинот на кој ќе се манифестира целокупната реакција – како здравствен проблем.

Во зависност од супстанциите (алергените) што предизвикуваат вакви реакции а кои воглавно се поделени во неколку групи, од кои најчести се прехранбените производи (нутритивни), вдишувачките (инхалаторни),  контактни супстанции, лекови и сл, – манифестирањето на проблемите (реакциите) ќе биде различно. Кај инхалаторните алергени – манифестациите ќе бидат претежно кај дишниот тракт, кај нутритивните – манифестациите ќе бидат претежно од органите за варење на храна но се манифестираат и како кожни промени и сл.

За разлика од алергиите, кај интолеранцијата на храна, процесот што се одвива во организмот е од сосема поинаков карактер и со сосема поинаков механизам. Процесот редовно започнува во цревната слузница, при што се создаваат антитела од типот IgG, како и имуни комплекси од поинаков тип отколку кај алергиите, а се карактеристични и кај воспалителните процеси. Всушност овде станува збор за низок степен на перзистентна хронична воспалителна реакција – се додека во организмот се внесува соодветен тип на храна – предизвикувач на проблемите.

Во секој случај симптомите што се појавуваат и при двете состојби може да бидат многу слични и не секогаш може јасно да се разликуваат, но разлики сепак постојат: алергиите се најчесто со акутен почеток додека интолеранцијата е побавна – со одложен и непрепознатлив почеток на манифестирање на проблемите, алергиите може да бидат предизвикани и од присуство на трагови од алергените додека кај интолерацијата е битна и количината на храната, кај алергиите има позитивни лабораториски алерготестови, а кај интолеранцијата се негативни и сл.

КОИ СЕ ПРИЧИНИТЕ ЗА ПОЈАВА НА ИНТОЛЕРАНЦИЈА НА ХРАНА? ДАЛИ СЕ ГЕНЕТСКИ ИЛИ ПАК СЕ ПОВРЗАНИ СО НАЧИНОТ НА ЖИВОТ?

Причините за појава на интолеранција на храна може да бидат различни – генетски, начинот на живеење и исхрана но и комбинирани.

Генетските причини се најчесто ензимопатии – т.е. генетски предизвикан недостаток на некој ензим за разложување на поедини состојки од храната (како што е лактоза, фруктоза и сл), што може различно да се манифестира во зависност од популациската припадност.

Многу почести причини се поврзани со начинот на живот и исхраната воопшто: инфекции (од различни предизвикувачи), стрес, лекови, хемиски додатоци во храната (адитиви, конзерванси, стабилизатори, бои, ароми…и сл).

КАКВИ ВИДОВИ ИНТОЛЕРАНИЈА НА ХРАНА ПОСТОЈАТ?

Поделбата на интолеранциите е воглавно според причинителите, но заедничко им е сличниот начин на манифестирање и истиот пристап при третманот.

КОИ СЕ СИМПТОМИТЕ НА ИНТОЛЕРАНЦИЈА НА ХРАНА?

Најкарактеристични (но не и задолжително присутни) симптоми кај интолеранцијата на храна се честите течни или кашести столици, понекогаш запек, редовно чувство на подуеност и гасови, иритабилно црево, болки во стомакот…Поретки симптоми но за жал притоа ретко помислуваме на проблем со интолеранцијата на храна е присуството на чести главоболки па и мигренозни напади, болки во зглобовите, хронични кожни промени, атопичен дерматит, уртикарија, прекумерна тежина и сл.

ВО ШТО СЕ СОСТОИ ЛАБОРАТОРИСКОТО ИСПИТУВАЊЕ ЗА ИНТОЛЕРАНЦИЈА НА ХРАНА? 

Токму поради шареноликоста а понекогаш и неспецифичноста на симптомите, кај нас многу често се случува воопшто да не се помислува на интолеранцијата на храна, додека во светската литература и пракса се повеќе е застапен ставот – пред да се проверат алергиски процеси или посложени состојби, првенствено да се провери постоење на интолеранција на храна, со оглед на секојдневното консумирање и составот.

Лабораториските тестови се повеќе се усовршуваат, побрзо може да се изработат, се повеќе се специфични и сензитивни (што зависи и од производителот) а сега засега се единствен начин за утврдување на состојбата.

Тестовите се изработуваат како и сите вообичаени лабораториски анализи од крв – а се состојат од одредување на концентрацијата на антителата од типот IgG но специфични за секој тип на храна – поединечно. Резултатот од анализата се формулира така – да биде разбирлив, во смисол за кој тип на храна колкава е концентрацијата на антителата и што значи тоа за организмот, со препорака кои чекори треба да се превземат и за колкав временски период.

ДАЛИ АКО ТЕСТОТ ПОКАЖЕ ДЕКА НАШЕТО ТЕЛО НЕ ТОЛЕРИРА НЕКОЈ ВИД ХРАНА, ТОА ЗНАЧИ ДЕКА ТАА НАМИРНИЦА ТРЕБА ДА ЈА ЕЛИМИНИРАМЕ ОД ИСХРАНАТА ВООПШТО?

Доколку тестот покаже дека постои интолеранција на некоја храна – а најчесто е на неколку типови на храна, тогаш во зависност од концентрацијата на антителата се пристапува кон различни препораки. Онаму каде што постои прилично високо присуство на антитела, се препорачува воопшто изземање на соодветната храна од исхраната во траење од 8-12 седмици па по потреба до една година. Но тоа не значи дека мора доживотно да се исфрли тој тип на храна, туку по завршувањето на овој период, ќе може да се внесува постепено во исхраната – но со помали количини. Поретко е состојбата кога и по завршувањето на овој период перзистира интолеранцијата кон содветната храна, поради што се препорачува комплетно исклучување на истата.

При другите нивоа на присуство на антитела (умерено покачено) се препорачува користење на храната но во така наречен – ротациски систем: храната што ја консумираме денес, не ја консумираме наредните три дена, туку четвртиот и тн.

ШТО ПОКАЖУВА ИСКУСТВОTO, ДАЛИ СЕ ЗГОЛЕМУВА БРОЈОТ НА ПАЦИЕНТИ КОИ ИМААТ АЛЕРГИЈА И НА ОНИЕ КОИ СЕ ТЕСТИРААТ ЗА ИНТОЛЕРАНТНОСТ НА ХРАНА?

Неколкугодишното искуство се повеќе ни покажува дека има пораст и на алергиските реакции во нашата популација, но многу покарактеристично е тоа што неспоредливо повеќе се открива присуството на интолеранцијата на храна. Пред се поради тоа што овој тип на испитување е релативно понов од претходните, па не било користено во минатото како анализа која егзактно покажува што се случува во нашиот организам, симптомите се припишувале најчесто на алергиски реакции или како ‘’хроничен колит“ и сл.

За жал сеуште кај нас малку се знае дека се изработуваат вакви тестови, а делумно постои и недоверба – најчесто – повторно поради неинформираност или нестручен пристап, нереални резултати поради нестандардни тестови и сл, а причините за настанување на ваквата состојба се од ден на ден се поприсутни.

The post Сè почесто се открива интолеранција на храна appeared first on Блог.